Inhoud
Paul van der Velde
Een Indische liefde
P.J. Veth (1814 - 1895) en de inburgering van Nederlands-Indië
Inleiding 15
Herwaardering 18
I TUSSEN VERLICHTING EN ROMANTIEK
1. EEN BIJZONDER GOED EN ECHT SLAG HOLLANDERS
Een Dordtse jeugd 1814-1832 25
Stad met ‘liefde voor wetenschap en kunst’ 27
Leermeesters 29
‘Het gescheurde zeil des Vaderlands’ 33
2. EEN ZONDAAR ZOALS GIJ ZIJT, WAARDE VETH! KRIJGT MEN DUBBEL LIEF
Student in Leiden, 1832-1838 37
Zoon van Minerva 39
Dispuutgenoten 42
Verbeelding en vooruitgang 46
Ketterse colleges 50
‘Ontaarde’ zoon 55
Afscheid van domineesland 60
II DE WEG NAAR DE OPENBAARHEID
3. MAN VAN TALENT EN VEELZIJDIGE KENNIS
Leraar aan de KMA te Breda. Hoogleraar aan het Atheneum van Franeker, 1838-1842 65
Springplank voor Nederlands-Indië 66
Een knellend uniform 70
Doctor honoris causa 73
Den Haag versus Leeuwarden 77
Oogappel van Friesland 80
Voorbije dagen van Franeker 85
4. NIEUWE TIJDEN, OOK VOOR INDIË
De liberale omwenteling, 1842 -1848 91
Niet meer dan een dilettant 93
De Gids en zijn eerste ‘Indische’ redacteur 101
Een professoraal huwelijk 106
Een ‘subversieve’ sociëteit 110
Geloof en wetenschap 113
Bevriende voorvechters 117
Een ‘ondoordachte opwelling’ 125
Gewichtige gebeurtenissen 131
III NEDERLANDS-INDIË OP PAPIER
5. OPPOSITIE TEGEN HET KOLONIALE STELSEL
Strijd tussen conservatieven en liberalen, 1848-1864 139
Op de bres voor de archipel 141
De oude zuurdesem 144
Het nut van inlands onderwijs 149
Het ondier en het onding 152
Onderzoek leidt tot waarheid 157
Beschaafd populariseren 162
‘The Guide’ 168
Een machtig protest 171
De infernale knak 174
Terug naar de bakermat 177
Een ruime positie 182
6. TUSSEN LEIDEN EN DEN HAAG LOOPT DE WEG NAAR INDIË
Wetenschappelijke en politieke verstrengeling, 1864-1873 187
Een nieuwe studierichting 189
Pleidooi voor de ‘humane ambtenaar’ 192
‘Tot berstens toe boos’ 196
‘Rapture on the lonely shore’ 199
Tijdschrift voor Nederlandsch Indië 201
Omverwerping van het cultuurstelsel 204
Popularisator van Wallace 208
Kijkjes in de Oost 212
Niet uit lust maar uit smart 215
Jesulinde 218
‘Java, heerlijk Java!’ 222
IV EEN GROTER NEDERLAND
7. VAN EMPORIUM NAAR IMPERIUM
De ondermijning van de onthoudingspolitiek, 1873-1878 229
Oprichting van het Aardrijkskundig Genootschap 231
Menselijkheid tegenover barbaarsheid 233
De tijdgeest als bondgenoot 235
Exorbitante eisen 239
Tegenwerking 242
De Midden-Sumatra expeditie 244
Veth draaft door 250
‘Armed people forced us to leave Limoen’ 252
Internationale faam 256
Een kolossaal werk 260
8. HET GEDROOMDE RIJK
De geest van Coen en de roep van het bloed, 1878 - 1884 263
Van Spitsbergen tot Robbeneiland 264
Actie voor Afrika 268
Transvaalse broeders 274
Morele verontwaardiging 276
Indië aan de oevers van het IJ 280
De roze gloed van de Krakatau 286
V DE LIJN VAN VETH
9. VETH VERLOREN ...
Emeritaat in het Haagje van het Oosten, 1884-1895 295
Onze eigen Stanley 297
Een verbijsterd brein 301
De leer der signatuur 307
Nestor van de koloniale geografie 312
Ontwaken in een nieuwe wereld 317
10. EPILOOG 323
Een man met visie 324
NOTEN 331
CHRONOLOGISCH LEVENSOVERZICHT VAN P.J. VETH (1814-1895) 392
LIJST VAN ILLUSTRATIES 396
LIJST VAN AFKORTINGEN EN SPELLINGSVERANTWOORDING 398
LIJST VAN GERAADPLEEGDE BRONNEN EN LITERATUUR 401
A. Onuitgeven bronnen 401
B. Werken van Pieter Johannes Veth 406
C. Gedrukte bronnen en literatuur 420
PERSONENREGISTER 437
SUMMARY 443
CURRICULUM VITAE 451
